Waarom stemmen voor het waterschap?

Er kan op woensdag 20 maart niet alleen gestemd worden voor de Provinciale Staten, maar ook voor het waterschap. In 2015 vond 60 procent van de mensen het geen reden om naar de stembus te gaan. Bij veel mensen leeft onduidelijkheid over wat het waterschap doet en waarvoor gestemd kan worden. Patrick van der Broeck, dijkgraaf van het Waterschap Limburg, geeft tekst en uitleg.

Een waterschap is een overheidsorganisatie, net zoals de Rijksoverheid, de provincies en de gemeenten. In Nederland zijn er sinds vorig jaar 21 waterschappen. Ter vergelijking: in 1950 waren dat er nog 2.600. Het gebied wordt mede bepaald door de provinciegrenzen, maar vooral door hoe de stroomgebieden van rivieren en afwateringsgrenzen lopen. Peel en Maas valt onder het Waterschap Limburg, dat precies overeenkomt met de provinciegrenzen.

Ouder dan de provincie
“Het waterschap is een zeer oud overheidsorgaan. Het stamt uit de elfde eeuw en is bijvoorbeeld ouder dan de provincie”, stelt Van der Broeck. Het waterschap zorgt voor het waterbeheer in een bepaald gebied zodat men genoeg en schoon water heeft. Ook het beschermen tegen te veel water is een belangrijke taak. Voorbeelden van taken die het waterschap uitvoert, zijn het regelen van de waterstand, het zuiveren van afvalwater, het beheren van dijken, het beheren van natuur in en aan het water en het controleren van de kwaliteit van het zwemwater.

De afgelopen jaren zijn er voldoende gebeurtenissen geweest waaruit volgens Van der Broeck het belang van het waterschap blijkt. “In 2014 heeft een gedeelte van America onder water gestaan. In 2016 is er voor ruim 200 miljoen euro schade geleden door heftige regenval. Het meest recente voorbeeld dateert van de zomer van 2018 waar we te maken hadden met een enorme droogte. Het waterschap heeft dan een belangrijke taak deze problemen het hoofd te bieden”, aldus Van der Broeck.

Stemmen: op wie?
Het waterschap heeft dus een belangrijke taak, maar de vraag blijft waarom en op wie er gestemd kan worden. Een waterschap wordt bestuurd door een algemeen bestuur en een dagelijks bestuur. Het algemeen bestuur bestaat uit vertegenwoordigers van verschillende belanghebbenden, zoals inwoners, boeren, bedrijven en beheerders van natuurterreinen. De functie van het algemeen bestuur is het vaststellen van het beleid en het controleren van het dagelijks bestuur. Zij worden om de vier jaar gekozen, de verkiezingen op woensdag 20 maart gaan dus over het algemeen bestuur van het waterschap. In Limburg telt het waterschap dertig leden.

Het dagelijks bestuur van een waterschap bestaat uit de dijkgraaf en een aantal andere leden en komt voort uit het algemeen bestuur. Dit bestuur is verantwoordelijk voor de voorbereiding en uitvoering van het beleid van het waterschap. De functie van een dijkgraaf is te vergelijken met die van een burgemeester. De regering benoemt een dijkgraaf voor een periode van zes jaar. Van der Broeck is op 1 januari 2017 benoemd tot dijkgraaf van het waterschap Limburg. “De functie bevalt me uitstekend. Met name dat we met onze inzet stapjes kunnen zetten om beter om te gaan met de klimaatverandering stemt me tevreden”, vertelt Van der Broeck.

Opvallend is dat niet alle dertig leden vrij verkiesbaar zijn, maar dat er negen ‘geborgen zetels’ zijn. “Dit zijn zetels die vooraf vergeven zijn aan afgevaardigden van belangenorganisaties zoals de Land- en Tuinbouworganisatie (LTO), Kamer van Koophandel (KvK) en natuurbeheerders. Van de activiteiten van het waterschap vindt 70 procent plaats op agrarische gronden. Het is daarom van belang dat er een representatieve afspiegeling is bij de leden”, aldus Van der Broeck. Er wordt dus gestemd voor 21 zetels.

'Taak waterbeheer te belangrijk'
In 2015 werden de waterschapsverkiezingen voor het eerst samengevoegd met die van de Provinciale Staten. De opkomst steeg daarmee van 24 procent naar 40 procent in 2015. “We gaan ervoor dat het aantal stemmen dit jaar gelijk is met de verkiezingen voor de Provinciale Staten”, zegt Van der Broeck. Er gaan stemmen op voor het afschaffen van het waterschap als apart overheidsorgaan. ‘We houden toch ook geen aparte verkiezingen voor de zorg, onderwijs of sport?’ zijn vragen die gesteld worden. Van der Broeck: “Het waterschap heeft een zeer belangrijke functie. Er wordt bijvoorbeeld in Limburg ieder jaar 150 miljoen kubieke meter rioolwater gezuiverd. Het zou geen goede zaak zijn wanneer je voor dit soort zaken moet gaan concurreren met bijvoorbeeld het aanleggen van een weg. De taak van het waterbeheer is daarvoor te belangrijk. Ik begrijp goed dat we ons er niet allemaal van bewust zijn, maar het raakt ons allemaal.”

Daarnaast zouden veel besluiten unaniem genomen worden en is er weinig politieke discussie ten aanzien van de beleidsvoering. “Dat is misschien zo, maar bij de Provinciale Staten is dat niet anders. Laat het bij ons 15 procent zijn van alle zaken waar politieke discussie over is, maar het is daarom niet van minder belang. Partijen hebben zeker andere invalshoeken over de manier waarop het beleid rondom waterbeheer vormgegeven moet worden”, stelt de dijkgraaf.

‘Wie niet stemt, moet ook niet zeiken’
De campagne richt zich dit jaar op jongeren. Van der Broeck: “Jongeren zijn zich steeds meer bewust van de klimaatverandering en maken zich zorgen om de toekomst. Kijk maar naar de demonstraties onlangs plaatsvonden in Den Haag. Door middel van onder meer radiospotjes en posters willen we de aandacht trekken. ‘Wie niet stemt, moet ook niet zeiken’, zo luidt de slogan van de campagne. Van der Broeck hoopt dat veel mensen de gang naar de stembus gaan vinden. “Door te gaan stemmen laat je zien dat je waterbeheer en klimaatverandering belangrijk vindt en kun je direct invloed uitoefenen op het beleid.”