Herbestemming van kerken Peel en Maas

Wat moet er in de toekomst met de kerkgebouwen in Peel en Maas gaan gebeuren? Over die vraag buigt de Heldense architect Huub Swillens zich al een tijd. In Meijel is het plan al klaar, Beringe zoekt naar een nieuwe oplossing en in Baarlo is de discussie twee weken geleden aangezwengeld. Over de mogelijkheden en moeilijkheden van het herbestemmen van een kerkgebouw.

“Wat ga jij met onze kerk doen?”, is één van de meest gehoorde vragen die de Heldense architect Swillens van WY.architecten gesteld kreeg tijdens de informatieavond in Baarlo twee weken geleden. Het is alleen de verkeerde vraag, vertelt Swillens. “Ik ben niet degene die gaat bepalen wat er met de kerken gaat gebeuren. Dat is aan de parochie en het dorp zelf.”

Het architectenbureau van Swillens, gespecialiseerd in onder andere herbestemmingen van monumentale gebouwen, kreeg de taak om te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn. Twee jaar geleden werd door de parochies op een rij gezet welke reparaties aan de kerken noodzakelijk zijn. Hierin werd ook rekening gehouden met een eventuele herbestemming van de kerk en nevenactiviteiten die er gehouden kunnen worden. Want in de toekomst gaan er naar verwachting minder mensen naar de kerk en dreigt leegstand. Daarom moet gezocht worden naar andere opties voor het gebouw.

De belangrijkste eis van het bisdom Roermond: er moet een ruimte zijn waar kerkelijke vieringen kunnen worden gehouden. Swillens: “In Brabant zijn ze ­rigoureuzer. Daar zijn kerken compleet verbouwd tot bijvoorbeeld sporthal en hebben de gebouwen geen enkele kerkelijke functie meer. Wat er met een gebouw gedaan mag worden, wordt per bisdom bepaald.”

Het nevenbestemmen van een kerk is voor een architect een flinke uitdaging. “Het is uitdagend werk, want projecten als deze duren veel langer dan andere. Er is namelijk niet één-twee-drie een oplossing gevonden en een ontwerp gemaakt. Je hebt met de belangen van het dorp, de parochie, het bisdom, Rijksdienst Cultureel Erfgoed en de gemeente te maken. En je bent beperkt in ontwerpen om verschillende redenen. We moeten werken met de ruimte die er is, je wil de beleving van zo’n imposant gebouw behouden en de ideeën over het verwarmen van een kerk lopen ook uiteen. Vloerverwarming is niet rendabel, net als luchtverwarming vanwege de hoge plafonds. Zo moet je overal iets op bedenken.”

De bijbehorende financiën maken het ook niet eenvoudiger. De kosten voor renovaties of verbouwingen aan kerken worden vaak gedragen door het bisdom, de provincie en gemeente. Ook de parochie zelf moet bijdragen. “Wat wel helpt, is dat de gemeente eerder een motie aannam over het te voeren beleid. En kerken mogen niet commercieel ondernemen, zoals dat heet. Daar is ook het plan om in Beringe een gezondheidscentrum te realiseren, op stukgelopen. De kerk wilde vanwege de hoge verbouwkosten de huur meerdere jaren vastleggen, zodat het de investering ook op de langere termijn waard zou zijn. De ondernemer wilde dat niet. Dan houdt het op.”

Voor de grote verbouwing in Meijel is ook nog geld nodig. Van de 985.000 euro die de renovatie in totaal kost, moet de parochie zelf 170.500 euro ophoesten. Het kerkbestuur haalde eerder dit jaar 62.000 euro op door alle Meijelnaren om een donatie te vragen. Swillens: “Die actie is al op dreef. Een plan moet dus echt door het dorp gedragen worden. Dan komen de financiën vanzelf.”